Kom naar de Kampina, allemaal

De ontwikkeling van het iconische Brabantse natuurgebied Kampina is een boeiende reis door de tijd. Een verhaal over hoe de natuur afwisselend ontstaan, gebruikt en herwonnen is. Een verhaal dat teruggaat naar een tijd waarin boeren en burgers de grond nodig hadden om te kunnen (over)leven.

Daarnaast is er de geschiedenis van de natuurbeschermers die hun kansen grepen om het gebied te beschermen. Na meer dan 100 jaar is de bijzondere natuur van de Kampina springlevend.

Voor eeuwig Kampina

In augustus 2025 is het 101 jaar geleden dat Natuurmonumenten Landgoed Kampina van de familie van Tienhoven overnam. Zo veranderde een functioneel stuk grond dat enkel voor het winnen van turf, mest en hooi gebruikt werd in een natuurgebied dat nu geroemd wordt om haar betoverende schoonheid.

Maak kennis met dit unieke landschap vol glooiende heidevelden, kristalheldere vennen en kronkelende beekjes. Een plek waar je wandelt door stille bossen en langs grazende runderen. Laat je verrassen door deze verborgen parel tussen de Brabantse plaatsen Boxtel en Oisterwijk.

Grondlegger

De geschiedenis van het natuurgebied gaat terug naar de rijke heer Candidus ten Brink die een fortuin verwierf in Nederlands-Indië en diens zussen die decennia na zijn overlijden het landgoed aan de familie van Tienhoven verkopen. De zoon van de koper, Pieter van Tienhoven, heeft een hart voor de natuur en is de eerste die zich inzet voor het behoud en beleid van het natuurgebied.

Het zal je niet verbazen dat hij medeoprichter en lange tijd bestuurslid was van Natuurmonumenten. Zijn droom van een groot, aaneengesloten natuurgebied, wordt na overdracht beetje bij beetje werkelijkheid. Het natuurgebied groeit in 100 jaar tijd van 431 hectare naar ruim 1.600 hectare.

Successen om te vieren

Sinds het natuurgebied niet langer privébezit is, tref je op je wandeling wellicht IJslandse paarden of brandrode runderen. Zij begrazen de heide, wat vervolgens weer insecten en andere dieren aantrekt. Verder hebben onder andere de das, raaf en boomkikker hun weg teruggevonden en er hun thuis van gemaakt.

Ook in de vennen gaat het goed, hier groeit ronde zonnedauw, een plant die insecten vangt met kleverige tentakeltjes. Verder stroomt de rivier de Beerze weer als vroeger. Door de her aanleg zijn natte moerasgebieden ontstaan, een plek waar zeldzame vogels graag komen broeden.

F(r)ans van de Kampina

Wie naar dit natuurgebied komt, is per direct fan. Het uitgebreide bos- en heidegebied is ideaal voor talloze wandelingen. Iemand die het gebied eveneens een warm hart toedraagt is voormalig Boswachter Frans Kapteijns. Officieel in ruste, maar nog altijd actief in zijn geliefde natuur. Vertellend over beplanting die er wel of niet thuishoort en wat de impact daarvan is. Zijn inzet en enthousiasme is niet ongemerkt gebleven.

Bij zijn pensionering sprak hij de wens uit voor een nieuwe uitkijktoren in natuurgebied Kampina. Drie jaar later is de 12 meter hoge uitkijktoren, gemaakt van gegalvaniseerd staal, in het Banisveld, een feit. Een meer dan waardige vervanger van het voormalige houten exemplaar dat door houtrot en schimmel te gevaarlijk werd om te beklimmen.

Ben je onder de indruk van dit natuurgebied, ga naar Brabant en trek eropuit. Wandel als eerbetoon aan Pieter van Tienhoven langs zijn grafmonument. Neem plaats op een van de bankjes naast zijn laatste rustplaats en geniet van het uitzicht over de Zandbergse vennen en de heide, die in augustus prachtig paars kleurt.

➡️ Lees ook: Wandelen in Brabant | 12 bijzondere tochten incl. routebeschrijvingen

Zo geniet je optimaal van de Kampina

• Huize Kampina, is de plek waar Candidus ten Brink het eerste huis zette op het landgoed. Het werd in WOII vernield maar na de oorlog in dezelfde stijl terug opgebouwd.Bekijk de Kampina van bovenaf en beklim de zogeheten uitkijktoren ‘Tour de Frans’. Een cadeau van Natuurmonumenten aan Boswachter Frans Kapteijns bij zijn pensioen in september 2016.
• Blijf slapen en boek een van de knusse PODS of een andere aantrekkelijke accommodatie op het kleinschalige en informele verblijfsrecreatiepark Kampina Staete., gelegen te midden van de sprookjesachtige Oisterwijkse bossen en vennen in de Kampina.
• Talloze wandelroutes voeren over de uitgestrekte hectares van het natuurgebied. Of je nu een ommetje wil maken of een zin hebt in een lange wandeling, er is gegarandeerd een route voor je bij. Kies je voor de Van Tienhoven‑route (±2,7 km) of voor de NS‑Wandeling Kampina (± 18 km)?
• Wil je meer weten over Kampina en de geschiedenis van het natuurgebied? Schaf dan het boek ‘Kampina, geschiedenis en bescherming van een natuurmonument’ aan dat uitgebracht werd ter gelegenheid van het 100-jarig jubileum.

Dit artikel schreef ik voor/verscheen eerder in Toeractief magazine

Meer wandelen in Brabant

• Liberation Route Brabant etappe 9 incl. bezoek NM Kamp Vught
• Dommelpad | Etappe 3: Dommelen – Eindhoven
• Smokkelroute Strijbeek, langs het mooiste ven van Brabant