Op ontdekkingstocht in de Gobiwoestijn, op zoek naar dinosauriërs in Mongolië

Wie gaat er mee op zoek naar dinosauriërs in Mongolië? Diep in de uitgestrekte Gobiwoestijn in Mongolië ligt een schatkamer aan verhalen en geheimen. Hier, tussen de roestrode kliffen van Bayanzag – de legendarische Flaming Cliffs – werden ooit de eerste dinosaurus-eieren gevonden. Tussen oneindige zandvlaktes en verschillende musea vragen we onszelf af: welke fossielen en sporen van verloren beschavingen liggen nog altijd verscholen in dit ruige landschap?

Warm onthaal in de koudste hoofdstad ter wereld

Ulaanbaatar blijkt al snel een stad die met niets te vergelijken valt. De hoofdstad van Mongolië ligt op ruwweg 1.350 meter hoogte en is daarmee de koudste hoofdstad ter wereld. Door het flauwe voorjaarszonnetje merken we van dat triviale feitje niets. Het is aangenaam weer in de rommelige stad waar trolleybussen knetterend door de hoofdstraten sjezen. Waar de machtige Genghis Khan van bovenaf over een plein met losliggende tegels uitkijkt. Een plek waar de laatste jaren Westerse invloeden binnen sijpelen, maar waar nog immer plek is voor het oude Mongolië. Een plek waar communistische gebouwen en culturele parels zij aan zij liggen. Waar musea merkwaardig zijn, maar daarom niet minder interessant.

Ter voorbereiding op wat komen gaat, een ontdekkingstocht door de uitgestrekte Gobiwoestijn, trekken we met onze gids Ulzii er in UB, zoals zij haar woonplaats noemt, op uit.

Trip in het teken van fossielen en dinosaurussen

Zodra we de aankomsthal van de kleine luchthaven stappen, worden we warm onthaald door Ulzii, zij zal tijdens de trip onze steun en toeverlaat zijn. Niet alleen zal ze als gids ons alles vertellen over haar land, de gewoonten en gebruiken, ze zal zodra we de begaande paden hebben verlaten ook voor ons koken en ervoor zorgen dat we elke nacht een plek hebben om te overnachten. Op haar frêle schouders rust een grote taak, maar diezelfde schouders zet ze voor de volle honderd procent onder haar taak. Behendig loodst ze ons tussen de gelande passagiers naar een vaalgekleurde UAZ Bukhanka, een robuuste Russische 4×4 aangedreven minivan. “In de stad is deze off-road reus wat minder praktisch, maar zodra we de stad verlaten, is dit onze beste vriend,” lacht ze.

We gooien onze bagage achter in deze nieuwverworven beste vriend en zetten koers richting het centrum. “Jullie hebben vast en zeker in je reisgids over Gandan Khiid, lange tijd ons enige klooster in het land, gelezen en over het Bogd Khan Paleis, het Sukhbaatarplein, enfin onze belangrijkste bezienswaardigheden in de stad. Daar ga ik jullie,” ze grinnikt even,” niet mee naar toe nemen. Jullie trip staat in het teken van fossielen en dinosaurussen, daar ga ik het een en ander over laten zien.”

Musea zijn vergankelijk, dinosauriërs in Mongolië blijven

Veel tijd om in te checken en onze kamer en het hotel te bekijken krijgen we dan ook niet van haar. Nog geen half uur later rijden we stapvoets over Peace Avenue, de hoofdstraat van de stad, opgeslokt door de file, die dagelijks een feit is. Wanneer we aangeven het allesbehalve erg te vinden er te voet op uit te gaan, straalt haar gezicht. “Ik zei toch dat deze auto niet geschikt is voor in de stad. Eigenlijk is geen auto geschikt voor in de stad,” voegt ze eraan toe,” daar zijn de wegen echt niet op berekend.”

Kordaat stapt ze voor ons uit om niet veel later te stoppen voor de deur van het Chinggis Khaan National Museum, de locatie van het voormalige Natural history museum. We hebben onze eerste bestemming bereikt ook al gaan we niet naar binnen. “Dit was een van de oudste musea in de stad, opgericht in 1924, maar sinds 2013 was het museum wegens bouwtechnische problemen gesloten en een aantal jaren later is het enorme pand met de grond gelijkgemaakt. Ook al was in onze ogen de tentoonstelling, het gebouw en de uitleg hopeloos verouderd, het is en was altijd een belangrijke plek om onze buitenlandse gasten mee naar toe te nemen,” klinkt het een beetje weemoedig.

Botten

“Tussen de opgezette en gebalsemde dieren stonden onder andere een zeldzame Gobi-beer en de wilde kameel. In een andere ruimte, mijn favoriet, was gevuld met versteende eieren en botten van talloze dinosauriërs die 60 tot 70 miljoen jaar geleden in de Gobiwoestijn leefden, evenals twee complete skeletten. Die van de vleesetende reus Tarbosaurus en de plantenetende, eendensnavelige Saurolophu. In Mongolië zijn versteende botten gevonden van 5 van de 7 tot nu toe bekende dinosaurussoorten,” meldt Ulzii trots.

Voorzichtig informeren of we nu wel of geen museum daadwerkelijk kunnen bezoeken. “Het nieuwe museum wordt gerealiseerd aan de rand van de stad, de werkzaamheden zijn in 2024 begonnen, dus ik verwacht niet dat dat de komende jaren gereed zal zijn. Ik kan jullie wel meenemen naar het Central Museum of Mongolian Dinosaurs, dat is een tussenoplossing totdat het nieuwe museum een feit is.”

Tarbosaurus Bataar, aangenaam kennismaken

Direct bij binnenkomst in het voormalige Leninmuseum staan we oog in oog met het zeven meter hoge skelet van de Tarbosaurus Bataar. Achter deze neef van de Tyrannosaurus Rex bevindt zich een reeks vitrines met vondsten zoals dinosaurus-eieren en andere indrukwekkende skeletten. “Kennen jullie Nicolas Cage,” informeert Ulzii terwijl naar een schedel van een andere Tarbosaurus Bataar kijken. “Wat heeft dat met dino’s te maken,” vragen we onszelf af. Ongestoord gaat ze verder,” deze acteur heeft ervoor gezorgd dat deze kostbare schedel terug naar Mongolië kwam toen een Amerikaanse smokkelaar het verduisterd had. Ik ben ook blij dat het Institute for the Study of Mongolian Dinosaurs sinds 2016 onze waardevolle schatten serieuzer neemt dan de generaties ervoor,” voegt ze eraan toe.

We zijn nog geen 24 uur op Mongoolse bodem maar hebben al zo veel informatie tot ons gekregen. Vroeg het bed in, morgen begint het echte avontuur.

Dalanzadgad, toegangspoort tot de uitgestrekte Gobiwoestijn vol dinosauriërs in Mongolië

Waar gisteren bij aankomst enkel onze reistassen lagen, is de achterkant van onze 4×4 minivan gevuld met flessen water, jerrycans benzine, tassen met boodschappen en slaapzakken. Hoewel in Dalanzadgad, voor Mongoolse begrippen, nog vrijwel alles te verkrijgen is, wordt dat verderop tijdens een trip in de woestijn minder en minder. “Geniet nog maar van deze wegen,” lacht onze sympathieke gids,” het wordt alleen maar slechter. In heel ons land is slechts tien procent van de wegen maar verhard, dan weet je dat.” De lange rit onderbreken we bij een zogeheten guanz, een kleine eetgelegenheid langs de kant van de weg. Aan het einde van de dag zijn we omringd door een indrukwekkend landschap, het ideale décor om ’s avonds met elkaar, compleet met een wodka in de hand, te proosten op de natuur, het woestijnleven en de avonturen en ontdekkingen die nog komen gaan.

Dalanzadgad, is niet alleen de toegangspoort tot de uitgestrekte Gobiwoestijn het ook de ideale uitvalsbasis voor ons bezoek aan Bayanzag, beter bekend als Flaming Cliffs. Voordat we aan de rit beginnen, bezoeken we het gloednieuwe moderne Gobi Museum of Nature and History. Tussen de uitgebreide collectie van meer dan 4.000 objecten vinden we fossielen van dinosauriërs die ooit in de Gobiwoestijn leefden, evenals artefacten die getuigen van menselijke beschavingen in de regio.

Fossielen in Amerika

“Denk je dat er nog meer schatten verborgen liggen in de woestijn?” informeren we bij Ulzii. “Waarschijnlijk wel. En dat is waarschijnlijk ook altijd al zo geweest, maar veel van onze fossielen eindigen in het buitenland, met name in Amerika. Archeologen of mensen die zich daarvoor uitgeven, komen met geavanceerde apparatuur naar de woestijn op zoek naar schatten. Tot ongeveer tien jaar geleden had ik het idee dat veel van onze lokale bevolking de waarde van feit dat hier zulke belangrijke ontdekking zijn gedaan niet inzag. Onwetendheid, ongeïnteresseerdheid, ongeletterd, noem het maar op. De nomaden die hier wonen en rondtrekken hebben het doorgaans niet breed. Zij verkopen of verkochten dan ook zonder wroeging illegale opgravingen. Skeletten kwamen bij rijke particulieren terecht, waardoor ze voor de wetenschap verloren zijn gegaan. Gelukkig wordt men tegenwoordig beter voorgelicht en komen dergelijke praktijken een stuk minder voor.”

Vlammende kliffen en eieren

 De Flaming Cliffs van Bayanzag danken hun naam aan de diepe oranjerode kleur van het zandsteen, dat bij zonsondergang letterlijk lijkt te gloeien. Deze wonderlijke plek is een klassiek stuk woestijn waar rotsen, het rode zand, lage struiken en eindeloze zandvlakten domineren. De dramatische kliffen zijn niet alleen spectaculair om te zien, maar ook van onschatbare wetenschappelijke waarde. Ulzii vertelt;” Hier op deze plek ontdekte de Amerikaanse ontdekkingsreiziger Roy Chapman Andrews in de jaren ’20 van de vorige eeruw de allereerste dinosaurus-eieren die ooit ter wereld gevonden zijn. Daarmee werd Bayanzag in een klap een wereldberoemde vindplaats.”

Uren kunnen we rondwandelen langs de rotswanden en ravijnen. We beelden ons in hoe Andrews op deze plek aan het werk was. Wat een avontuur. Niet voor niets gaan er verhalen over deze Amerikaanse paleontoloog rond dat hij, vanwege zijn avontuurlijke levensstijl en ontdekkingen, gezien wordt als belangrijke inspiratie voor het personage van Indiana Jones. Hoewel de daadwerkelijke opgravingsplaats niet toegankelijk is, is zijn expeditie hier in deze stoffige omstandigheden eenvoudig voor de geest te halen.

Wat een plek! We genieten met volle teugen van de indrukwekkende landschapsformaties, de oorverdovende stilte van de woestijn en de wetenschap dat we ons op historische bodem bevinden en wat daar eventueel nog in schuil gaat.

Dinosauriërs in Mongolië praktisch

Ligging en bereikbaarheid voor je dinosauriërs in Mongolië trip

Mongolië ligt in het hart van Azië, ingeklemd tussen Rusland in het noorden en China in het zuiden. Ulaanbaatar, de hoofdstad, is het belangrijkste toegangspunt per vliegtuig of trein.

Vanuit Amsterdam zijn er geen rechtstreekse vluchten. De nationale luchtvaartmaatschappij MIAT opereert vanaf Frankfurt. De hoofdstad is eveneens bereikbaar via een overstap in Istanboel met luchtvaartmaatschappij Turkish Airlines. Wil je per trein naar Mongolië reizen, pak dan vanuit Beijing de Trans Mongolië Express naar je bestemming (ong. 36 uur).

De Gobiwoestijn beslaat het zuidelijke deel van Mongolië. Vanuit Ulaanbaatar leiden enkele verharde en veelal onverharde wegen naar en door de Gobiwoestijn. Het beste reis je per 4×4 aandreven Jeep of busje naar en in deze bestemming.

Klimaat en beste reistijd

Mongolië kent een continentaal klimaat met koude winters en warme zomers. De Gobiwoestijn is extreem droog en kent grote temperatuurverschillen tussen dag en nacht.

De zomermaanden (juni–september) zijn het meest geschikt om te reizen: de temperaturen zijn aangenaam en de wegen beter begaanbaar. De winters zijn streng in Mongolië, met temperaturen tot onder -30°C, waardoor reizen vrijwel onmogelijk is.

Wie de Gobi wil ontdekken, kiest het best voor de late lente of de vroege herfst. De temperaturen zijn dan mild, de luchten helder en er is slechts een geringe kans op zandstormen, waardoor tochten door de woestijn een stuk veiliger en comfortabeler zijn.

Accommodaties

Een meer dan fijne uitvalsbasis in UlaanBaatar is het Novotel Ulaanbaatar. Fijn centraal gelegen, op loopafstand van belangrijke bezienswaardigheden. Het hotel beschikt naast alles wat een Westerling van een Franse hotelketen verwacht ook over 2 restaurants, 2 bars, een fitnesscentrum en een binnenzwembad.

Zodra je de hoofdstad hebt verlaten, ben je aangewezen op een verblijf in een ger, een traditionele nomadentent. De ene keer is dat op een terrein speciaal voor toeristen ingericht, de andere keer tussen de lokale bevolking. In zo’n ronde vilten tent staan doorgaans 4 bedden. Verder is een houtkachel. Stromend water, douche en/of modern toilet ontbreken doorgaans.

(Extra) Tip UlaanBaatar

Duik opnieuw de geschiedenis in, dit keer als het gaat om medische wetenschap. In het Museum of Traditional Medicine, een klein, nauwelijks bezocht museum krijg je een fascinerend kijkje in de traditionele Mongoolse geneeskunde. Je vindt er oude kruiden, medische instrumenten en zelfs schedels die volgens eeuwenoude rituelen werden gebruikt. Wetenschappers geloven dat de Mongoolse traditionele geneeskunde 5.000 jaar oud is. Onder de tentoongestelde voorwerpen bevindt zich een 1.000 jaar oud instrument voor venesectie, een hulpmiddel om bloed af te nemen dat wereldwijd tot op heden wordt gebruikt.

Meer dinosauriërs in Mongolië informatie

• Mongolië algemeen https://www.visitmongolia.com/
• Dinosauriers in Mongolië https://mongoliandinosaurs.org/in-the-news/

Dit artikel schreef ik voor/verscheen eerder in Azië magazine

Meer Mongolië

• Ulaanbaatar | De coolste hoofdstad ter wereld
• Dominicus reisgids Mongolië | Een goede voorbereiding van je trip

➡️ Gek van dino’s? Ga dan zeker ook speuren naar de dinosauriërs in Thailand (I say Jurassic Park)