Ontrafel de Mythes van Bosch
Dat gaat naar Den Bosch toe voor de mythes van Bosch. We gaan dus niet op bezoek bij Zoete lieve Gerritje, de hoofdpersoon uit het bekende volksliedje. Het is niemand minder dan Jheronimus Bosch – en zijn vrouw Aleid – die ons meeneemt in zijn mystieke wereld. Ga je mee?
Van het heden, in een stap, naar het verleden
Delft heeft Vermeer, in Leiden kom je overal sporen van Rembrandt tegen en in Den Bosch, of desgewenst ‘s-Hertogenbosch, kun je simpelweg niet om Jheronimus Bosch heen. Geboren als, zo legt hij zelf in de podwalk uit, Jheronimus van Aken. “Want dat is waar ze vandaan kwamen.” Deze geestige opmerking is te verwachten als je weet wie het figuur tijdens de wandeling gestalte geeft. Niemand minder dan cabaretier, acteur, presentator en regisseur Theo Maassen. Hij mag dan geboren zijn in Oegstgeest en thans woonachtig zijn in Eindhoven, zijn jeugd bracht hij door onder de rook van Den Bosch. Met zijn kenmerkende Brabantse tongval vertelt hij de wandelaar verborgen verhalen en neemt hij ze mee naar een mystieke wereld.
Aan zijn zijde Aleid, zijn vrouw. Hoewel er over haar weinig bekend is, doet ze in de podwalk wel degelijk haar zegje. Volgens bronnen zorgde ze vooral voor een rustige werkomgeving voor haar man. Een dame op de achtergrond maar voor Boschs’ carrière van groot belang. Tijdens de wandeling heeft ze af toe commentaar op de uitleg van haar man en gaat het gesprek met haar eega aan en durft hem zo nu en dan zelfs tegen te spreken. De in Brabant geboren actrice en presentatrice Monic Hendrickx kruipt voor deze gelegenheid in de huid van Aleid.
Zodra je de podwalk Mythes van Bosch start, waan je je in de 15e eeuw. De 3D-geluidseffecten geven je het idee dat er daadwerkelijk een kar met hooi wil passeren. Dat passanten op klompen je tegemoet komen lopen en dat op elke hoek van de straat een omroeper staat te wachten om je de juiste weg te vertellen.
Mythes van Bosch is ’s-Hertogenbosch ervaren door de ogen van Jheronimus
Of je wel of niet al eens eerder in ’s-Hertogenbosch bent geweest, met je mobiele telefoon in de hand en een koptelefoon op je hoofd, beleef je stad door de ogen van Jheronimus Bosch. Vanzelfsprekend hou je halt bij Inden Salvatoer, het woonhuis van de schilder. Het relatief kleine huis aan de Markt is in 2016 door de gemeente aangekocht om er een blijvende herinneringsplek aan Jeroen Bosch in te huisvesten. “Mag je ineens nergens meer aanzitten, omdat het een museum is geworden,” moppert de voormalige bewoner Bosch daar over.
Aan het standbeeld van misschien wel de bekendste Bosschenaar ter wereld wordt natuurlijk ook niet zomaar aan voorbijgegaan. Het duo navigeert je langs plekken waar ooit een grote stadsbrand woedde, naar de iconische St. Jankathedraal en van het moderne theater naar het St.Janskerkhof. Van een oase van rust terug naar levendige winkelstraten in het hart van de stad.
Dwalen door Den Bosch en De tuin der lusten
Boschs’ bekendste werk, De tuin der lusten, is helaas niet in zijn geboortestad te vinden, maar het schilderij is in het Prado Museum te Madrid te bewonderen. Sinds het Boschjaar in 2016 is de fantasie van Jeroen Bosch echter op verschillende plaatsen in ‘s-Hertogenbosch tot leven gewekt. Een van de mythische creaties, zeker in de tijd van Bosch nog heel exotisch, is de giraffe. Levensgroot is het dier terug te vinden nabij de Zuidwal in de stad.
In de podwalk heeft Jheronimus het ook over eenhoorns in het straatbeeld en in zijn werk. “Ik hou van gedrochten,” klinkt het als nuchtere verklaring. Een enorme schildering van Eva, een mural, waarin zelfs bladgoud is verwerkt, is maar liefst 9 meter hoog en werd door studenten Oude Schildertechnieken gerealiseerd. In tegenstelling tot het originele werk, is er voor Adam en God weinig ruimte in de creatie. In de Binnendieze, de smalle waterlopen door het centrum van de stad, zijn eveneens fragmenten uit het schilderij te vinden.
Kijk goed om je heen en val van de ene verbazing in de andere verwondering.
Waar anders dan bij het Jheronimus Bosch Art Center sluit je deze Podwalk waardig af. Om het woord Art Center, een woord dat destijds nog niet in hun vocabulaire voorkwam, moeten de schilder en zijn vrouw overigens behoorlijk giechelen. Hier ontdek je nog meer verhalen achter de indrukwekkende meesterwerken. Een meer dan fijne aanvulling op een boeiende wandeling.
Praktische informatie over de Mythes van Bosch podwalk
De Podwalk verbindt het rijke erfgoed van de stad met innovatieve technologie, wat resulteert in een vermakelijke en leerzame ervaring.
- Type: GPS-gestuurde audiotour via PodTrips, geschikt voor Android en Apple
- Afstand: 2,4 kilometer
- Tijdsduur: 90 minuten
- Startpunt: De Moriaan, Markt 77 ’s-Hertogenbosch
De podwalk is mede mogelijk gemaakt door het Jheronimus Bosch Art Center en de Provincie Noord-Brabant.
Dit artikel schreef ik voor/ verscheen eerder in Toeractief magazine
Meer Brabant